Samorząd, energetyka, mały i średni biznes. Na pozór różne światy. 9 czerwca w podwarszawskim Halinowie na Konferencji „Polska, Następny Krok. Energia dla Gmin. Samorząd – Energia – Przedsiębiorczość – Dobitnie 2026” udowodnimy, że można o tych tematach rozmawiać w zajmujący i owocny sposób w ramach jednej dyskusji…
Czy rozmowa o energetyce, transformacji energetycznej (cokolwiek rozumiemy pod tym terminem) to wyłącznie domena polityków, szefów wielkich państwowych firm energetycznych, przedstawicieli ministerstwa energii, władz największych miast i ekspertów z Warszawy? I czy musi być prowadzona głównie w rytm kolejnych dyrektyw z Brukseli wskazujących na niknący kontakt tamtejszych elit ze społeczeństwami państw UE? Przecież gros problemów najlepiej widać na poziomie lokalnym z perspektywy samorządów i obywateli. Bezpieczeństwo energetyczne to nie tylko szumne hasła i dyskusje o systemach i wielkich liczbach, to codzienna walka prowadzona przez miliony Polaków, o których w Warszawie niechętnie się pamięta. Koszty energii, ryzyko ubóstwa energetycznego, dostępność paliw, rozwój lokalnych OZE (w tym biometan i biogaz), spółdzielnie energetyczne, mniej lub bardziej udane (raczej nieudane) programy rządowe… długo by wymieniać.
Dlatego pytanie, czy samorządy mają możliwość kształtowania lokalnej polityki energetycznej jest w wystarczająco uzasadnione, ba, staje się dziś pełnoprawnym zagadnieniem w dyskusji na temat kierunków rozwoju Polski. I zyskuje dodatkowej prawomocności jeżeli spojrzymy na zawsze aktualny problem rozwoju polskiej przedsiębiorczości, szczególnie w jej lokalnym wydaniu. Bo związek między jakością życia mieszkańców, wyznaczaną dostępnością taniej energii, kondycją samorządów i aktywnością gospodarczą obywateli jest oczywisty.
O tym chcemy rozmawiać na naszej Konferencji. Zastanawiając się nad motywem przewodnim, hasłem otwierającym wszystkie wątki dyskusji doszliśmy do wniosku, że energia dla gmin i energetyka rozproszona będą miały tę uniwersalną umiejętność porządkowania debaty. Energetyka rozproszona daje szansę na odejście od modelu całkowitej zależności od wielkich, scentralizowanych systemów. To oczywiście nie oznacza, że takie systemy są złe, wręcz przeciwnie, ale z oczywistych powodów, nie zawsze mogą mieć zastosowanie. A produkcja energii bliżej mieszkańców – w oparciu o lokalne zasoby, przedsiębiorców i społeczności – może zwiększać bezpieczeństwo energetyczne, ograniczać koszty oraz wzmacniać lokalną gospodarkę. To nie tylko małe instalacje OZE, ale również biogazownie, wykorzystanie biomasy, lokalne sieci ciepłownicze czy spółdzielnie energetyczne. Samorządy posiadają w tym obszarze potencjał większy, niż często się zakłada. I widzimy, że coraz więcej gmin dostrzega, że lokalna energetyka może być nie tylko elementem realnie prowadzonej ochrony środowiska, ale także narzędziem rozwoju gospodarczego i budowy lokalnej niezależności.
Rozwój lokalnej energetyki nie będzie możliwy bez silnej współpracy samorządów z polskimi przedsiębiorcami, szczególnie z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. To właśnie na poziomie lokalnym najłatwiej budować partnerstwa oparte na wspólnym interesie gospodarczym, bezpieczeństwie energetycznym oraz realnych korzyściach dla mieszkańców. Pytanie nie brzmi więc, czy biznes może być partnerem samorządu, ale jak tworzyć takie modele współpracy, które będą trwałe, przejrzyste i korzystne dla wszystkich stron. Samorządy dysponują wyjątkową możliwością tworzenia przestrzeni do współpracy pomiędzy biznesem, mieszkańcami, środowiskiem naukowym i lokalną energetyką. Większego znaczenia nabierają praktyczne modele partnerstwa, w których gmina/powiat nie jest wyłącznie obserwatorem, może nawet administratorem procesu, ale aktywnym uczestnikiem, ba, organizatorem lokalnego rynku energii i ciepła. Dotyczy to szczególnie opisywanych projektów związanych ze spółdzielniami energetycznymi, lokalnymi systemami ciepłowniczymi, produkcją biogazu czy wykorzystaniem biomasy.
Przedmiotowa problematyka idealnie wpisuje się w dość intensywną od niedawna dyskusję o tzw. local content. Cieszy, że wraca moda na „dobre bo polskie” i coraz więcej podmiotów publicznych chce, by wydatkowane środki zostawały w Polsce a nawet w regionie. Opisywałem na łamach DOBITNIE precedensowy wyrok Krajowej Izby Odwoławczej w sprawie dużego projektu prowadzonego przez TAURON Dystrybucja. Trochę odwagi po stronie zamawiającego, wśród członków KIO i nagle okazuje się, że można. Można myśleć w o prymacie interesu polskich przedsiębiorców. Jeszcze kilka lat temu była to myślozbrodnia. Jestem przekonany, że termin local content powinien mieć właśnie wymiar lokalny i praktyczny. Wydaje się wręcz idealny do definiowania założeń problematyki „małej” polityki energetycznej na poziomie gmin i powiatów. To może stać impulsem rozwojowym dla polskich firm działających w regionach – producentów urządzeń, dostawców usług, przedsiębiorstw budowlanych, operatorów instalacji czy producentów paliw takich jak biomasa i biogaz. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że ogromne środki przeznaczane na modernizację energetyczną będą w niewielkim stopniu budować trwałą wartość w lokalnej gospodarce. Transformacja energetyczna, czy kształtowanie polityki energetycznej przez samorząd mogą się stać się obszarem, w którym samorządy i polscy przedsiębiorcy będą naturalnymi partnerami, a nie stronami konkurujących interesów.
Dodatkową okolicznością, która naszym zdaniem (organizatorów Konferencji) wymusza konieczność szukania partnerstwa między samorządami, przedsiębiorcami i obywatelami jest zmieniająca się przestrzeń regulacyjna dyktowana wciąż nowymi pomysłami Brukseli. Kiedyś powiedziałbym zaskakującymi, dzisiaj właściwsze wydaje się słowo, absurdalnymi. Paradoksem jest, że ciągle słyszymy zapewnienia, że kolejne unijne programy modernizacyjne mają wspierać przedsiębiorczość, samorządność, sprawiedliwą transformację energetyczną a wszystko w interesie Europejczyków. Intensywność i metamorfoza procesów decyzyjnych w Unii to aspekt, bez którego dzisiaj trudno dyskutować na jakikolwiek poważny temat dot. polityki gospodarczej, w tym energetycznej w Polsce. Dlatego temat UE też pojawi się w naszej dyskusji.
Planujemy dyskusję w ramach trzech paneli tematycznych:
1: Energia w rękach gmin i powiatów. Czy samorząd ma możliwość kształtowania lokalnej polityki energetycznej?
2: Lokalni partnerzy w zmieniającej się UE. Czy samorządy, przedsiębiorcy, energetyka lokalna mają jeszcze wsparcie Brukseli?
3: Biznes z korzyścią samorządów. Czy polscy przedsiębiorcy są naturalnym partnerem dla gmin, powiatów, województw w kształtowaniu lokalnej polityki energetycznej?
Partnerem i współorganizatorem wydarzenia jest Związek Samorządów Polskich jedna z najaktywniejszych organizacji skupiających ponad 170 jednostek samorządu terytorialnego wszystkich szczebli. Pozostałymi partnerami są uznane izby gospodarcze: Izba Gospodarcza Urządzeń OZE i Polskiego Przemysłu (IGU OZE), Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego (UPEBBI) i Polska Rada Pelletu (PRP). Panelistami będą także samorządowcy, naukowcy, eksperci w dziedzinie energetyki, przedstawiciele środowiska małych i średnich przedsiębiorców. Partnerami medialnymi wydarzenia, oprócz DOBITNIE Media, są Radio WNET, telewizja Polsce.24 i portal Gospodarce.pl.
Gorąco zapraszamy wszystkich do osobistego udziału w Konferencji. Udział bezpłatny, a jedynym warunkiem jest rejestracja przez stronę https://polska nastepnykrok.pl (tam kliknięcie ikony Weź udział). Dla wszystkich, którzy nie będą mogli osobiście być na Konferencji planujemy transmisję na żywo na naszym kanale youtube.