W trakcie kończącej się kampanii wyborczej wiele razy pojawiał się temat Europejskiego Zielonego Ładu. Nie chcę teraz analizować szczegółowo opinii przedstawianych przez poszczególnych kandydatów, ale wypowiedzi jednego z nich, Rafała Trzaskowskiego uważam, że zasługują na krótki choćby suplement.
Wiceprzewodniczący Platformy Obywatelskiej stwierdził i to kilkukrotnie, że „Zielonego Ładu już nie ma”. Nie będę udowadniał, że to oczywiście nieprawda, zrobiło to już ileś osób przede mną. Nie będę też się pastwił nad niską świadomością prawną w zakresie regulacji unijnych Rafała Trzaskowskiego, choć trudno nie uśmiechnąć się pod nosem, w końcu to jak się przedstawiał, specjalista od spraw europejskich, wychowanek Bronisława Geremka, Jacka Sarjusz-Wolskiego, europoseł. Nie będę też dochodził czy kandydat kłamał czy się tylko mylił, zostawię to kolegom specjalizującym się w komentarzach politycznych.
Uznałem jednak, że to może być dobry pretekst, by nieco przybliżyć czym jest Zielony Ład w części dotyczącej energetyki. Bo regulacje te są kompleksowe i obejmują wiele dziedzin, oprócz energetyki, to rolnictwo, transport, przemysł, ochrona środowiska, sektor finansowy a nawet gospodarka cyfrowa. Cała maestria, a ja powiedziałbym perfidia, tej gigantycznej konstrukcji prawnej polega na tym, że zawiera ona wiele tysięcy przepisów, które wzajemnie się dopełniają. Bardzo często normy mają odwołania do kolejnych aktów prawnych, nawet z innych dziedzin, często są wprost przepisywane, ale zawsze korespondują z tamtejszymi przepisami. Są jak naloty dywanowe aliantów w 1945 r., przykrywają swoimi bombami, przepraszam, przepisami niemal cały obszar tematyczny, którego dotyczą. Wszystko to przypomina taką wielką drewnianą konstrukcję bez gwoździ, ale z całą masą złączy, zamków ciesielskich, gniazd, które po złożeniu trzymają niezwykle mocno i są już bardzo trudne do rozebrania.
Poczesne miejsce w tym arsenale biurokracji unijnej zajmują regulacje dotyczące energetyki. Rzecz jasna, mają one szlachetne założenia, nie tam, że eurokraci coś wymyślają, a w tle jacyś lobbyści, gospodarka niemiecka albo… Rosja. Nie, ich głównym przesłaniem jest redukcja emisji dwutlenku węgla (CO2), bo jak wiemy, planeta płonie, by odwołać się do naszego bohatera z kampanii. Nawet nazwę te regulacje otrzymały a’propos: Fit For 55 (gotowi na 55%), co wprost odnosi się do redukcji emisji CO2 o 55% do 2030 r. To oczywiście jest nierealne, ale czy tam w Brukseli na to zważają?
Tym niemniej warto choćby odrobinę przybliżyć, co tam się kryje i taki mini katalog regulacji wchodzących w skład FF55, Państwu przedstawić. Dotyczą energetyki, ale jak łatwo się Państwo zorientują, wchodzą też w inne dziedziny, o czym wspomniałem powyżej.
1.ETS – Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (Emissions Trading System)
Akt prawny: Tu zachodziły zmiany, ponieważ obecnie obowiązuje Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz decyzję (UE) 2015/1814 w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.
Obowiązuje: od 5 czerwca 2023 r.
Ostateczna implementacja: 1 stycznia 2024 r. Wejście w życie w zakresie ETS2, od stycznia 2027.
Przedmiot regulacji w skrócie: Ustanawia system handlu uprawnieniami do emisji w Unii Europejskiej. Stanowi podstawę unijnej polityki mającej na celu „przeciwdziałanie zmianie klimatu” i zmierza do ograniczania emisji gazów cieplarnianych.
Co ważne, Dyrektywa z 2023 r. dokonała istotnych zmian w systemie, zaostrzając wymogi wobec podmiotów zobligowanych do udziału w obrocie uprawnieniami do emisjami CO2. W Dyrektywie tej wprowadzono też w życie kolejny system obrotu uprawnieniami tzw. ETS 2, którym objęto kolejne dziedziny życia gospodarczo-społecznego, jak: transport drogowy i budownictwo.
Do powyższej regulacji należy dodać dwa powiązane rozporządzenia delegowane:
1)PONK – plany neutralności klimatycznej
Akt prawny: Rozporządzenie wykonawcze Komisji 2023/2441 z dn. 31.10.2023 ustanawiające zasady stosowania dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do treści i formatu planu neutralności klimatycznej niezbędnego do przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji.
Obowiązuje (ostateczna implementacja): od 23 listopada 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Rozporządzenie określa minimalne wymagania co do treści i formatu planów neutralności klimatycznej, doprecyzowując kwestie ogólne wynikające bezpośrednio z dyrektywy ETS.
2)Biomasa jako paliwo bez emisyjne spełniającej kryteria zrównoważonego rozwoju
Akt prawny: Rozporządzenie wykonawcze Komisji 2022/2448 z dnia 13 grudnia 2022 r. ustanawiające operacyjne wytyczne dotyczące dowodów do celów wykazania zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju dotyczącymi biomasy leśnej i określonymi w art. 29 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001.
Obowiązuje (ostateczna implementacja): od 3 stycznia 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Akt delegowany zapewniający spójność między celami dyrektywy RED III a unijnymi przepisami z zakresu ochrony środowiska oraz jednolite wdrożenie przez Państwa członkowskie i podmioty gospodarcze nowych kryteriów zrównoważonego rozwoju (KZR) dotyczących biomasy leśnej.
W ramach obowiązującego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2, spalanie biomasy traktuje się jako „bez emisyjne”.
2.EED – Dyrektywa ws. efektywności energetycznej (Energy Efficiency Directive)
Akt prawny: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniająca rozporządzenie (UE) 2023/955 (wersja zmieniona).
Obowiązuje: od 10 października 2023 r.
Ostateczna implementacja: 11 października 2025 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Poprawa efektywności energetycznej poprzez zmniejszenie całkowitego zużycia energii przy zwiększeniu roli OZE i ciepła odpadowego w systemach ciepłowniczych i chłodniczych. Zaostrzające się w czasie kryteria efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego wymuszają transformacje aktywów wytwórczych.
Ponadto należy zauważyć, iż istnieje możliwość alternatywnego, na poziomie państwa członkowskiego, definiowania systemu efektywnego w oparciu o kryterium emisyjności CO2 ciepła dostarczanego odbiorcom końcowym.
Operatorzy systemów ciepłowniczych i chłodniczych o całkowitej mocy ciepła i chłodu przekraczającej 5 MW, których systemy nie spełniają kryteriów efektywnego systemu ciepłowniczego, od 1 stycznia 2025 r. co pięć lat przygotowują plan zapewnienia bardziej efektywnego zużycia energii pierwotnej, ograniczenia strat w dystrybucji oraz zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zaopatrzeniu w energię cieplną i chłodniczą.
3.RED III – Dyrektywa ws. promowania energii ze źródeł odnawialnych (Renewable Energy Directive); nowelizacja
Akt prawny: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE w odniesieniu do promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylająca dyrektywę Rady (UE) 2015/652.
Obowiązuje: od 20 listopada 2023 r.
Ostateczna implementacja: 21 maja 2025 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych (OZE) w Unii w końcowym zużyciu energii brutto w 2030 roku do co najmniej 42,5%.
Pierwotna biomasa drzewna nadal traktowana jako odnawialne źródło energii z ograniczeniami:
Obowiązek zwiększenia udziału energii odnawialnej w sektorze ogrzewania i chłodzenia zostaje podzielony na dwa okresy i obejmuje:
oco najmniej 0,8 punktu procentowego jako roczna średnia wyliczona dla okresu 2021–2025 oraz
oco najmniej 1,1 punktu procentowego jako roczna średnia wyliczona dla okresu 2026–2030.
Możliwość dążenia do dodatkowego zwiększenia udziału OZE w sektorze ogrzewania i chłodzenia:
o0,8 pkt% w okresie 2021–2025,
o0,5 pkt% w okresie 2026–2030.
Ciekawostką jest, że określono nowy orientacyjny krajowy udział wynoszący 49 % dla energii OZE w sektorze budowlanym w 2030 r.
4.EPBD – Dyrektywa ws. charakterystyki energetycznej budynków (Energy Performance of Buildings Directive); nowelizacja
Akt prawny: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.
Obowiązuje: od 28 maja 2024.
Ostateczna implementacja: od 28 maja 2026 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Osiągnięcie zerowej emisyjności budynków do 2050 r. co ma przyczynić się do osiągnięcia tzw. neutralności klimatycznej całej Unii Europejskiej.
Konkretne terminy wdrażania poszczególnych przepisów (np. obowiązków dotyczących zeroemisyjnych budynków) są różne i rozciągają się na lata 2025–2030, np.:
od 2028 – nowe budynki publiczne mają być zero emisyjne,
od 2030 – wszystkie nowe budynki mają być zero emisyjne,
od 2027 – obowiązek instalowania paneli fotowoltaicznych w określonych przypadkach,
do 2040 – kotły zasilane paliwami kopalnymi w istniejących budynkach mają być zastąpione źródłami zasilanymi paliwami niekopalnymi,
od 2025 – brak możliwości udzielania żadnych zachęt finansowych do instalacji indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi (z pewnymi wyjątkami).
5.IED – emisje przemysłowe (Industrial Emissions Directive)
Akt prawny: Obowiązuje wciąż Dyrektywa PE i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych.
Dyrektywa z dnia 4 sierpnia 2024 r. w sprawie zmiany Dyrektywy PE i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych ę i Dyrektywy Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów.
Obowiązuje: od 4 sierpnia 2024 r.
Ostateczna implementacja: 3 sierpnia 2026 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Dyrektywa zaostrza normy w zakresie dopuszczalnych wielkości emisji zanieczyszczeń. Wielkości dopuszczalnej emisji ustalane w pozwoleniu na podstawie analizy przeprowadzonej przez prowadzącego instalację, wskazującej najniższą osiągalną wartość z przedziału BAT (Best Available Techniques) AEL (Associated Emission Levels). Monitoring jakości środowiska w przypadku uzyskania odstępstwa. Zwiększenie zakresu udziału społeczeństwa, co będzie wymagało istotnego doprecyzowania obowiązujących przepisów zarówno na poziomie rozporządzeń jak i wytycznych.
6.ETD – zmiany dot. opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Energy Taxation Directive)
Akt prawny: UWAGA: teraz obowiązuje Dyrektywa 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. Od kilku lat jest procedowany nowy projekt przedstawiony przez KE w lipcu 2021 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Obecna Dyrektywa reguluje m.in. kwestie podatków akcyzowych od P paliw silnikowych, paliw opałowych i energii elektrycznej.
Projekt wprowadza daleko idące zmiany m.in. podwyższa podatki dla paliw kopalnych, likwiduje ulgi dla paliw lotniczych, wprowadza ulgi dla energii z OZE.
7.Pakiet Wodorowo-Gazowy
Akt prawny: Dwa akty prawne:
1)Dyrektywa (UE) 2024/1105 z dnia 11 kwietnia 2024 r. ustanawiająca wspólne zasady dla rynku wewnętrznego gazów odnawialnych, gazu ziemnego i wodoru oraz zmieniająca dyrektywę 2009/73/WE.
2)Rozporządzenie (UE) 2024/1106 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie wspólnych zasad dla rynku gazów odnawialnych, gazu ziemnego i wodoru;
Obowiązuje: Od kwietnia 2024 r.
Ostateczna implementacja:
1)Dyrektywa – do kwietnia 2026 r.
2)Rozporządzenie – obowiązuje wprost, choć niektóre regulacje dopiero od listopada 2025 r..
Przedmiot regulacji w skrócie: To kompleksowy zestaw unijnych przepisów, mający na celu modernizację rynku gazu w UE i wspieranie rozwoju gospodarki wodorowej. Między innymi:
określa kryteria emisyjności dla wodoru tzw. niskoemisyjnego;
wprowadza certyfikację odnawialnego i niskoemisyjnego wodoru;
określa zasady dostępu wodoru odnawialnego, niskoemisyjnego, biometanu do rynku i sieci;
zakłada zwiększenie produkcji biometanu w UE – do 35 mld m3 rocznie do 2030 r.
zakłada zwiększanie wykorzystania biometanu w regionach węglowych i wysokoemisyjnych;
przewiduje zakaz zawierania umów długoterminowych na dostawy gazu ziemnego (bez wychwytywania dwutlenku węgla) na okres dłuższy niż do końca 2049 r.
stanowi o rabatach taryfowych dla LNG i magazynów gazu;
ogranicza publiczne interwencje polegające na ustalaniu cen;
określa minimalne wymagania dot. treści umów ze sprzedawcą;
wprowadza możliwość ograniczeń w dostawach gazu ziemnego z Rosji lub Białorusi.
8.METAN – rozporządzenie w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1781 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie monitorowania i ograniczania emisji metanu w sektorze energetycznym oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/942.
Obowiązuje: od 10 maja 2024 r.
Ostateczna implementacja: zasadnicza część przepisów weszła w życie od stycznia 2025. Ostatnie przepisy wchodzą w życie 1 stycznia 2030 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Określenie i ujednolicenie środków redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym Wprowadzono wiele obowiązków m.in. dokładne pomiary, raportowanie i weryfikacja emisji metanu w sektorach ropy naftowej, gazu i węgla.
9.CBAM – graniczny podatek węglowy (Carbon Border Adjustment Mechanisms)
Akt prawny: Rozporządzenie 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r., ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2.
Obowiązuje: stosowane wprost od 1 października 2023 r.
Ostateczna implementacja: 1 października 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Zadaniem CBAM jest wycena emisji gazów cieplarnianych wygenerowanych przy produkcji towarów importowanych na obszar UE. Wprowadzenie CBAM ma zachęcać kraje spoza UE do wykorzystywania tzw. czystych technologii do produkcji w przemyśle oraz do wyrównania konkurencji produkowanych towarów w UE i poza Unią, a tym samym zapobiec zjawisku „ucieczki emisji”. Dotyczy importu na obszar celny UE towarów wymienionych w rozporządzeniu 2023/956, pochodzących z państwa trzeciego np.:
Żelazo i stal;
Aluminium;
Nawozy sztuczne.
10.LULUCF – emisje pochodzące z użytkowania gruntów (Land use, land use change and forestry)
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/839 z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2018/841 (LULUCF) w odniesieniu do zakresu stosowania, uproszczenia przepisów dotyczących sprawozdawczości i zgodności oraz określenia celów państw członkowskich na 2030 r., a także zmiany rozporządzenia (UE) 2018/1999 w odniesieniu do poprawy monitorowania, sprawozdawczości, śledzenia postępów i przeglądu.
Obowiązuje: stosowane wprost od 11 czerwca 2023 r.
Ostateczna implementacja: 11 czerwca 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Dotyczy ograniczania emisji gazów cieplarnianych i pochłaniania CO2 przez sektor użytkowania gruntów i leśnictwa. Nowelizacja podwyższa ogólnounijny cel pochłaniania CO2, który powinien zostać osiągnięty do roku 2030. W założeniu ma to się przyczynić do zredukowania emisji netto gazów cieplarnianych w UE o 55%, a do roku 2050 do osiągnięcia neutralności klimatycznej.
Sektor LULUCF obejmuje gospodarowanie glebą, drzewami, roślinami, biomasą i drewnem. Szczególną cechą sektora LULUCF jest to, że nie tylko generuje emisje gazów cieplarnianych, lecz może także pochłaniać CO₂ z atmosfery.
11.ESR – wspólny wysiłek redukcji emisji z obszarów spoza systemu handlu uprawnieniami (Effort Sharing Regulation)
Akt prawny: Rozporządzenie 2023/857 z dnia 19 kwietnia 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań na rzecz klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego.
Obowiązuje: stosowane wprost od 9 maja 2023 r.
Ostateczna implementacja: 9 maja 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Określa krajowe cele w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych pochodzących z branż nieobjętych ETS takich jak transport drogowy, ogrzewanie budynków, rolnictwo, małe instalacje przemysłowe i gospodarowanie odpadami.
Tu powstaje pytanie o spójność z nowelizowanymi przepisami ETS, które obejmują transport drogowy i budownictwo. Przedstawia się to tak, iż:
do 2027 r. emisje z tych sektorów rozliczane są tylko w ramach ESR;
od 2027 r. emisje będą równocześnie objęte ETS2, ale ESR nadal będzie obowiązywać.
ETS2 będzie działać jako mechanizm rynkowy (z ceną emisji), a ESR jako instrument polityczny – państwa nadal będą miały narodowe cele redukcyjne, niezależnie od działania ETS 2.
Jest to przykład opisywanego na wstępie powielania się przepisów i wzmacniania w ten sposób efektu regulacyjnego.
12.Emisje – transport samochodowy
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/851 z dnia 19 kwietnia 2023 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2019/631 w odniesieniu do wzmocnienia norm emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i dla nowych lekkich pojazdów użytkowych.
Obowiązuje: stosowane wprost od 15 maja 2023 r.
Ostateczna implementacja: 15 maja 2023 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Ma na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń przez nowe pojazdy silnikowe sprzedawane w UE, a docelowo obniżenie emisji do poziomu zero netto najpóźniej do 2050 r.
13.Emisje – transport samolotowy
Akt prawny: Rozporządzenie PE i Rady (UE) 2023/2405 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie zapewnienia równych warunków działania dla zrównoważonego transportu lotniczego.
Obowiązuje: od 20 listopada 2023 r.
Ostateczna implementacja: 1 stycznia 2025 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Tworzy mechanizmy mające zwiększać zarówno popyt na zrównoważone paliwa lotnicze generujące mniej CO2 niż paliwa kopalne, jak i ich podaży. Zrównoważone paliwa lotnicze jako narzędzie dekarbonizacji lotnictwa. Przepisy mogą zmniejszyć emisje CO2 z lotnictwa o ponad 60% do 2050 r. w porównaniu do 1990 r.
Obowiązek zapewnienia przez dostawców paliw lotniczych określonego udziału zrównoważonych paliw lotniczych (SAF) w całym paliwie lotniczym udostępnionym operatorom statków powietrznych we wszystkich portach lotniczych UE. Dopuszczalne lotnicze paliwa zrównoważone stanowią: paliwa syntetyczne (certyfikowane odnawialne paliwa pochodzenia niebiologicznego), biopaliwa lotnicze oraz pochodzące z recyklingu węglowe paliwa lotnicze.
14.Emisje – transport morski
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1805 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie stosowania paliw odnawialnych i niskoemisyjnych w transporcie morskim oraz zmiany dyrektywy 2009/16/WE.
Obowiązuje: od 12 października 2023 r.
Ostateczna implementacja: Obowiązuje wprost, ostatnie regulacje od 1 stycznia 2025 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Akt ustanawia cel stopniowego zmniejszenia średniej rocznej intensywności emisji gazów cieplarnianych pochodzących ze zużycia energii przez statki. Trzeba pamiętać, że niezależnie od przedmiotowego Rozporządzenia, rozszerzono unijny system handlu uprawnieniami do emisji ETS na transport morski.
15.AFIR – rozporządzenie ws. alternatywnej infrastruktury paliwowej (Alternative Fuels Infrastructure Regulation).
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych i uchylenia dyrektywy 2014/94/UE
Obowiązuje: od 12 października 2023 r.
Ostateczna implementacja: 13 kwietnia 2024 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Opisuje rozmieszczenia niezbędnej (wystarczającej) infrastruktury paliw alternatywnych (np. wodór, biopaliwa, energia elektryczna) w UE, w szczególności dla pojazdów drogowych, pociągów, statków i samolotów podczas postoju.
Do 31 grudnia 2025 r. ogólnodostępne strefy ładowania przeznaczone dla elektrycznych pojazdów lekkich będą rozmieszczone w każdym kierunku jazdy tak, aby maksymalna odległość między tymi strefami wynosiła 60 km wzdłuż drogowej sieci bazowej transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T (Trans-European Transport Network).
Każda strefa ładowania zapewni moc wyjściową na poziomie co najmniej 400 kW, w tym co najmniej jeden punkt ładowania o mocy wyjściowej na poziomie co najmniej 150 kW.
16.Społeczny Fundusz Klimatyczny
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego i zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/1060.
Obowiązuje: od 5 czerwca 2023 r.
Ostateczna implementacja: 30 czerwca 2024 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Tworzy się Społeczny Fundusz Klimatyczny. To nowy unijny mechanizm wsparcia finansowego, utworzony w 2023 r., który ma łagodzić „społeczne skutki transformacji klimatycznej”, szczególnie wynikające z rozszerzenia systemu ETS2 na paliwa dla transportu i budynków. Fundusz ma wspierać gospodarstwa domowe, mikroprzedsiębiorstwa i użytkowników transportu poprzez dopłaty, inwestycje w efektywność energetyczną, odnawialne źródła energii i czysty transport. SFK zacznie działać w 2026 roku. W ramach Funduszu wspierane są środki i inwestycje zgodne z zasadą „nie czyń poważnych szkód”. Środki i inwestycje wspierane z Funduszu mają zmniejszać zależność od paliw kopalnych
Oprócz wyżej wymienionych aktów wchodzących w Pakiet Fit For 55, jest jeszcze kilka ważnych unijnych aktów prawnych regulujących obszar energetyki.
17.Taksonomia (Taxonomy Regulation)
Akt prawny: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z 18 czerwca 2020 r.
Obowiązuje: od 12 lipca 2020 r.
Ostateczna implementacja: 1 stycznia 2024 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: Absolutnie kluczowa regulacja. Ustanawia kryteria określania, które działalności gospodarcze są „zrównoważone środowiskowo”. Zawiera 6 celów środowiskowych, m.in. łagodzenie zmian klimatu, adaptację, gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Do powyższej regulacji należy dodać następujące rozporządzenia delegowane:
1) Rozporządzenie (klimatyczne) –Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2485 z dnia 27 czerwca 2023rzmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2139 ustanawiające dodatkowe techniczne kryteria kwalifikacji służące określeniu warunków, na jakich niektóre rodzaje działalności gospodarczej kwalifikują się jako wnoszące istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, a także określeniu, czy działalność ta nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych.
2)Rozporządzenie (disclosure) – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2178 z dnia 6 lipca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez określenie treści i prezentacji informacji, jakie mają ujawniać przedsiębiorstwa podlegające obowiązkowi ujawniania informacji na mocy artykułu 19a lub 29a dyrektywy 2013/34/UE, dotyczących udziału działalności gospodarczej kwalifikującej się zgodnie z taksonomią i zrównoważonej środowiskowo w ich obrotach, nakładach inwestycyjnych i wydatkach operacyjnych.
2) Rozporządzenie dla pozostałych 4 celów klimatycznych – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2486 z dnia 27 czerwca 2023 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, w przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę lub w ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów, a także określeniu, czy ta działalność gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem któregokolwiek z innych celów środowiskowych,
3) Rozporządzenie dot. Kryteriów technicznych – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2139 z dnia 4 czerwca 2021 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 poprzez ustanowienie technicznych kryteriów kwalifikacji służących określeniu warunków, na jakich dana działalność gospodarcza kwalifikuje się jako wnosząca istotny wkład w łagodzenie zmian klimatu lub w adaptację do zmian klimatu, a także określeniu, czy ta działalność, gospodarcza nie wyrządza poważnych szkód względem żadnego z pozostałych celów środowiskowych.
4) Rozporządzenie dot. Kryteriów technicznych (inwestycje gazowe) – Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/1214 z dnia 9 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2139 w odniesieniu do działalności gospodarczej w niektórych sektorach energetycznych oraz rozporządzenie delegowane (UE) 2021/2178 w odniesieniu do publicznego ujawniania szczególnych informacji w odniesieniu do tych rodzajów działalności gospodarczej.
Wszystkie wymienione akty prawne w zakresie Taksonomii obowiązują.
18.CSRD – Dyrektywa o raportowaniu (Corporate Sustainability Reporting Directive)
Akt prawny: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 537/2014, dyrektywę 2004/109/WE, dyrektywę 2006/43/WE oraz dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Obowiązuje: 5 stycznia 2023 r.
Ostateczna implementacja: 6 lipca 2024 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: CSRD wprowadza obowiązkowe, jednolite raportowanie informacji o zrównoważonym rozwoju (ESG) przez znacznie szerszy zakres przedsiębiorstw niż wcześniej, obejmując również małe i średnie spółki giełdowe.
19.CSDDD – raportowanie należytej staranności (Corporate Sustainability Due Diligence Directive)
Akt prawny: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1760 z dnia 24 maja 2024 r.
w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zmieniająca dyrektywę (UE) 2019/1937.
Obowiązuje: 25 lipca 2024 r.
Ostateczna implementacja: 24 lipca 2026 r.
Przedmiot regulacji w skrócie: CSDDD zobowiązuje duże przedsiębiorstwa do identyfikowania, zapobiegania i ograniczania negatywnego wpływu swojej działalności (oraz łańcuchów dostaw) na prawa człowieka i środowisko.
Uff… Sporo tego, jak na coś czego nie ma. Zapewne, można by wskazać i inne akty z Zielonego Ładu, które zahaczają o tematykę energetyczną, ale powiedzmy, że jest to podstawowy katalog. I niestety, to wszystko obowiązuje lub wkrótce będzie obowiązywać. Chyba, że uruchomione zostaną mechanizmy zmian, a może i wycofywania się z niektórych z nich. Tylko, czy to może zrobić Rafał Trzaskowski i reprezentowane przez niego stronnictwo? Sami Państwo oceńcie.