Królestwo Niderlandów dostanie najmłodszego i pierwszego otwarcie homoseksualnego premiera w swojej historii. 38-letni lider socjalliberalnej partii D66, Rob Jetten, który od wtorku formalnie prowadzi rozmowy koalicyjne jako „formator” – czyli osoba wyznaczona do skompletowania nowego gabinetu – wnosi do polityki styl, który w haskich kuluarach przyniósł mu przydomek „Robot”. I jak maszyna, bez wahania przedstawił społeczeństwu bolesny program: podwyżki podatków i dalsze wydłużenie wieku emerytalnego, który już dziś należy do najwyższych w Europie (67 lat).
Wizerunkowo nowy premier jest dopracowany do perfekcji – spokój, całkowita kontrola przekazu i uprzejmy uśmiech.Jednak wśród holenderskich polityków i dziennikarzy Jetten od lat funkcjonuje jako „Robot” – postać, która mówi precyzyjnie, reaguje schematycznie i niemal nigdy nie odsłania emocji. Ten zaprogramowany spokój będzie musiał wystarczyć za fundament kruchej koalicji. Jego partia D66 buduje rząd w sojuszu z liberałami z VVD i chadekami z CDA. Blok ten dysponuje zaledwie 66 mandatami w 150-osobowej izbie niższej parlamentu (Tweede Kamer).
Sam Jetten nie ukrywa, że stabilnej większości nie ma i mieć nie będzie. Będzie liczyć na doraźne poparcie opozycji przy kolejnych projektach ustaw, co w praktyce oznacza rządzenie z dnia na dzień i permanentny polityczny targ, gdzie każdy głos w parlamencie trzeba będzie wynegocjować. Nawet partie lewicowe, ideowo bliższe D66, zapowiadają, że każdą ustawę będą oceniać osobno, bez taryfy ulgowej dla nowego premiera.
Mimo politycznej niestabilności, Jetten zapowiada twardą politykę fiskalną. Holendrzy będą musieli pracować jeszcze dłużej i oddawać państwu większą część swoich dochodów, m.in. w imię ambitnej transformacji klimatycznej. Największa gazeta kraju, „De Telegraaf”, nie kryje sceptycyzmu – zdaniem konserwatywnego dziennika Jetten forsuje tempo reform, na które nie ma ani silnego mandatu politycznego, ani wyraźnego poparcia społecznego.
Kontrowersje potęguje uderzający rozdźwięk między publicznymi apelami a prywatnym stylem życia premiera-designata. Jetten, jako czołowy zwolennik restrykcji klimatycznych, wielokrotnie krytykował latanie i nadmierną konsumpcję. Tymczasem media wytknęły mu liczne, luksusowe podróże po świecie – w tym długodystansowe loty klasą biznes KLM do Azji i Ameryki Południowej – odbywane z argentyńskim partnerem.
Holandia wchodzi w okres niestabilnych rządów mniejszościowych. Jetten zamierza rządzić chłodną kalkulacją i językiem wyrzeczeń. Wyborcy jednak z reguły zachowują dystans wobec polityków, którzy apelują o poświęcenia, nie wystawiając samych siebie na porównywalne koszty. W takich realiach największym przeciwnikiem „Robota” może nie być opozycja, lecz jego własna wiarygodność.
***
FOT. Wikimedia