Europejski mainstream jest w szoku po miażdżącej wygranej AfD w Saksonii-Anhalt. Niemcy – kraj stanowiący serce gospodarcze UE, może wywrócić transformację energetyczną i cały pakiet „Fit for 55”. To paradoks, bo oni go najmocniej forsowali…
Wzrost poparcia dla Alternatywy dla Niemiec (AfD) ma istotne przełożenie na debatę wokół polityki klimatycznej Europejskiego Zielonego Ładu oraz koszty energii w Unii Europejskiej. Obecnie władzę w Niemczech sprawują partie mocno zaangażowane w wdrażanie w UE polityki zeroemisyjnej. Temat ten stał się jedną z osi politycznego konfliktu pomiędzy partiami establishmentu (CDU, SPD ), które nie są w stanie przedłożyć przekonującej wizji gospodarczej, politycznej i społecznej przyszłości kraju, a izolowaną AfD.
Stosunek AfD do Zielonego Ładu
AfD otwarcie sprzeciwia się unijnej strategii transformacji klimatycznej (w tym celowi osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku) oraz kwestionuje koszty i zasadność Zielonego Ładu. Partia domaga się likwidacji lub ograniczenia systemu handlu emisjami CO₂, który podnosi ceny energii elektrycznej i ciepła w krajach opartych na paliwach kopalnych, co po raz kolejny tuż po wyborach zakomunikowała w Bundestagu przewodnicząca AfD Alice Weidel. W kwestiach polityki energetycznej jej program opiera się na odrzuceniu wycofania się z atomu i odcięciu importu rosyjskich surowców. Partia ta traktuje energię jądrową i tani gaz ziemny jako dwa filary tzw. „konwencjonalnej podstawy energetycznej” (Grundlast), bez której niemiecki przemysł przestaje być konkurencyjny.
Odtworzenie niemieckiego atomu
AfD uważa zamknięcie ostatnich niemieckich elektrowni jądrowych (ostatnia w kwietniu 2023 r.) za błąd strategiczny i akt samozniszczenia gospodarczego. Dlatego postuluje ponowne uruchomienie reaktorów, które zostały niedawno wyłączone (m.in. Isar 2, Emsland, Neckarwestheim 2 i Brokdorf) i wstrzymania procesu ich fizycznego demontażu. W programie AfD znajduje się nie tylko powrót do dotychczasowych elektrowni, ale i wsparcie inwestycji w reaktory IV generacji (np. reaktory wysokotemperaturowe) oraz SMR (małe reaktory modułowe). Partia zgłosiła wnioski legislacyjne w Bundestagu o oficjalne uznanie energii jądrowej w niemieckim prawie za „czystą i przyjazną dla środowiska energię”.
Powrót do polityki Merkel i Schrödera
AfD krytykuje unijne i niemieckie sankcje nakładane na rosyjski sektor energetyczny. Argumentuje, że rezygnacja z rosyjskich surowców uderza w pierwszej kolejności w niemieckich podatników, a nie w Moskwę. Partia oficjalnie wzywa do naprawy uszkodzonych nitek gazociągów Nord Stream 1 i Nord Stream 2 na dnie Bałtyku. Co więcej, liderzy AfD żądają wyciągnięcia konsekwencji prawnych i finansowych (w tym odszkodowań) od podmiotów i krajów posądzanych o udział w dywersji z 2022 roku. AfD postuluje ponowne nawiązanie bezpośrednich długoterminowych kontraktów handlowych z rosyjskim Gazpromem na dostawy gazu ziemnego. Partia krytykuje import gazu LNG z USA czy Kataru, nazywając go „drogim, brudnym (ze względu na skraplanie i transport) oraz ideologicznym kompromisem” który podnosi koszty energii w Niemczech.
Wstrzymać deindustrializację Niemiec
Liderzy partyjni (m.in. Tino Chrupalla i Alice Weidel) stawiają sprawę wprost: niemiecka gospodarka zawsze opierała się na taniej energii; wcześniej węgla, później gazu rosyjskiego. Zdaniem AfD połączenie paliwa z Rosji oraz niemieckiej energetyki jądrowej to jedyny sposób, by obniżyć rachunki za prąd i gaz o kilkadziesiąt procent, zatrzymując tym samym proces deindustrializacji kraju i ucieczkę inwestorów przemysłowych.
Paraliż polityki europejskiego Zielonego Ładu
Unia Europejska zawsze realizowała cele zbieżne z interesami Niemiec, dlatego zawirowania w Berlinie, mają zasadniczy wpływ na wygląd europejskiej polityki gospodarczej i klimatycznej. Choć postawa rządu federalnego RFN na szczeblu unijnym raczej nie ulegnie zmianie z dnia na dzień, skutki wyborów mogą być pośrednio odczuwalne. Dobry wynik AfD zmusza tradycyjne partie (np. chadeckie CDU/CSU) do zaostrzenia retoryki i zablokuje akceptację dla nowych celów emisyjnych (np. restrykcyjnych norm dla aut spalinowych, ETS2 czy podatków od śladu węglowego). To może sparaliżować legislację na poziomie całej UE.
Na poziomie parlamentu europejskiego wzmocniony zostanie sojusz prawicowych i eurosceptycznych partii zrzeszonych we frakcjach „Patrioci dla Europy” i „Europa Narodów Suwerennych”, które mimo strategicznej różnicy interesów, jednym głosem mówią o wstrzymaniu polityki transformacji energetycznej i zapowiadają ograniczenie rozwoju odnawialnych źródeł energii.
Skutki dla Polski
Jeśli presja polityczna AfD doprowadzi do poluzowania niemieckiej polityki klimatycznej na szczeblu krajowym lub zmuszenia Berlina do wetowania kolejnych obciążeń w ramach Zielonego Ładu, może to doprowadzić do spowolnienia wzrostu opłat systemu ETS co przyniosłoby ulgę polskim elektrowniom i przemysłowi ciężkiemu opartym na spalaniu węgla. Zniknąłby również opór niemiecki przeciwko planom budowy polskiej elektrowni atomowej.
Długookresowo powrót do surowców z Rosji uderza w polską strategię dywersyfikacji (np. Baltic Pipe, terminale LNG w Świnoujściu i Gdańsku). Gdyby doszło do odbudowy obu nitek Nord Stream oraz odnowienia bliskich relacji gazowych z Gazpromem, Polska straciłaby pozycję regionalnego węzła (huba) gazowego dostarczającego paliwo do Europy Środkowej z kierunków nierosyjskich.
Dotychczasowy establishment w Berlinie zasłaniał prawdziwe intencje za fasadą unijnej retoryki (np. walka o klimat, praworządność czy solidarność europejska). AfD reprezentuje interes niemiecki bez maski i będzie to Realpolitik bez dyplomatycznego zmiękczenia oraz brukselskiej nowomowy. Obecne polskie władze nie są ani emocjonalnie, ani intelektualnie gotowe na zderzenie z tak bezwzględnym podejściem Niemiec.
***
FOT. Jarosław Chiliński