W Jastrzębskiej Spółce Węglowej wdrożono Program Naprawczy JSW SA na lata 2026-2035 z uwzględnieniem Spółek zależnych, który zakłada między innymi istotne ograniczenie zatrudnienia, o prawie 4,5 tys. osób do 2027 roku. Program zakłada istotne zmniejszenie własnego udziału JSW w pracach okołogórniczych na rzecz podmiotów zewnętrznych. Jednym z pierwszych beneficjentów nowej strategii jest Coal Energy SA i ukraiński oligarcha Viktor Vyshnevetski!
Spółka Coal Energy SA jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych i kontrolowana przez ukraińskiego biznesmena Viktora Vyshnevetskego (Wiktora Wiśniowieckiego). To podmiot zarejestrowany w Luksemburgu, który posiadał w przeszłości 10 kopalń w Donbasie obecnie kontrolowanym przez Rosję.
Wiśniowiecki traktuje współpracę z JSW jako strategiczną i liczy na kolejne zlecenia co jest ściśle powiązane z sytuacją ekonomiczną jej kluczowego zamawiającego. Do tej pory prace te wykonywały załogi kopalń lub gdy nie było takiej możliwości specjalistyczne firmy zewnętrzne.
O tym że biznes ukraiński patrzy łakomym okiem na polskie górnictwo i hutnictwo, wiadomo od dawna. Ten proces nasilił się w 2014 po utracie na rzecz Rosji znacznej części Donbasu ze swoim przemysłem. Najbardziej wyrazistym przykładem były kolejne próby bezpośredniego wejścia ukraińskiego kapitału do spółek powstałych na bazie dawnej Huty Częstochowa S.A. Część aktywów zakupiła grupa podmiotów powiązanych z ukraińskim Związkiem Przemysłowym Donbasu (ISD) jeszcze w 2005 r. Kolejnym akordem tego procesu było zainteresowanie przejęciem Huty Częstochowa przez Medinvest, który należy do najbogatszego ukraińskiego oligarchy Rinata Achmetowa. Medinvest złożył ofertę zakupu opiewającą na 70 mln euro oraz zadeklarował chęć zainwestowania kolejnych 200 mln euro w modernizację Huty. Zakład jednak został objęty ochroną państwa polskiego jako zaplecze surowcowe dla przemysłu obronnego i ostatecznie przejął go Weglokoks SA. Achmetow jednak nie rezygnuje z rozbudowy swoich aktywów w Polsce i podtrzymuje zainteresowanie polskim rynkiem stalowym. Inwestuje również w logistykę pod kątem eksportu swoich wyrobów z Ukrainy do UE.
W tym kontekście bardzo istotną rolę pełni dla Ukraińców Jastrzębska Spółka Węglowa która produkuje węgiel koksowy i koks. W wyniku utraty kopalń i zakładów koksowniczych w Donbasie oraz blokady morskiej portów czarnomorskich, Polska stała się głównym dostawcą koksu dla ukraińskiego przemysłu stalowego. Import koksu przez Ukrainę w 2025 roku wyniósł 700,7 tys. ton, notując wzrost o 5,9% w porównaniu z 2024 rokiem. Przy czym, większość dostaw pochodziła z Polski – 657,8 tys. ton. Z Polski czyli de facto z JSW.
Mimo że spółka Coal Energy, zarejestrowana w Luksemburgu i nie może się pochwalić dobrymi wynikami finansowymi, jej plany ekspansji biznesowej w Polsce są szeroko ogłaszane. W 2023 nabyła 100% udziałów w spółce Advanced Industrial Technologies (AIT), za pośrednictwem której realizuje prace dla górnictwa. Wiosną ogłosiła współpracę z kulejącą spółką wydobywczą SILTECH i podjęła starania o koncesję wydobywczą Bobrek-Miechowice w Bytomiu, gdzie chce wydobywać około 25 tys. ton miesięcznie. Planuje również akwizycje w podmioty górnicze w Rumunii i Hiszpanii.
O tym, że obecne kierownictwo Ministerstwa Aktywów Państwowych życzliwym okiem patrzy na inwestycje ukraińskie w Polsce wiadomo nie od dziś, jednak pewne zastrzeżenia budzi proces oceny i weryfikacji takich przedsięwzięć przez odpowiednie służby.
Coal Energy i kontrolujący ją Viktor Vyshnevetsky to nie są podmioty nieznane w Ukrainie i swego czasu dużo na ten temat tam pisano. W 2017 r. ukraiński portal Oligarch opisał działania Państwowej Służby Fiskalnej wobec struktur związanych z Coal Energy. Według przytoczonych przez portal materiałów spółkom zarzucano nielegalne wydobycie węgla w tzw. kopankach i jego późniejsze legalizowanie. Na doniesienia mediów ukraińskich należy patrzeć z dużą ostrożnością ponieważ są one wykorzystywane do dyskredytowania biznesowej konkurencji jednak pozostaje bezdyskusyjnym fakt, że przynajmniej do 2020 roku Viktor Vyshnevetsky prowadził działalność górniczą na terenach kontrolowanych przez Rosję w Donbasie, po czym sprzedał te aktywa. Faktem opisanym w mediach ukraińskich jest również wpisanie właściciela kontrolującego Coal Energy na listę sankcyjną przez prezydenta Wołodymira Zełeńskiego 31 października 2025 roku.
Aktywność ukraińska w polskim przemyśle surowcowym będzie rosła, dlatego konieczne jest podjęcie działań które zabezpieczą interes gospodarczy Polski w tym obszarze. Obecna trudna sytuacja JSW, czy hutnictwa nie może być pretekstem do sprzedaży tych aktywów każdemu kto się zgłosi. Nasza bliskość geograficzna z Ukrainą i istniejące już szlaki komunikacyjne, zwłaszcza tzw. szeroki tor i terminale przeładunkowe w Sławkowie to atuty, które Polska powinna wykorzystać w okresie powojennej odbudowy gospodarki naszego sąsiada. Utrata ich będzie ze szkodą dla gospodarki i znaczenia politycznego naszego kraju.
***
Materiał opracowany na podstawie;
- https://www.jsw.pl/biuro-prasowe/aktualnosci/artykul/jsw-przyjela-program-naprawczy-na-lata-2026-2035
- https://strefabiznesu.pl/ukrainska-spolka-zaczyna-prace-gornicze-na-slasku/ar/c3p2-29451591
- https://www.stockwatch.pl/wiadomosci/coal-energy-jsw-kontrakty-nowy-segment-uslugi-gornicze,akcje,383228
- https://antikor.info/ru/articles/216224-ugoljnyj_vorotila_viktor_vishnevetskij_finansiruet_terroristov_i_druhit_s_fsb
- https://www.pravda.com.ua/news/2015/11/04/7087468
- https://detector.media/infospace/article/245298/2025-10-31-ukraina-vvela-novi-sanktsii-proty-14-propagandystiv
***
FOT. Logotyp JSW (źródło: www.jsw.pl)