Unia Europejska jest zakładniczką Niemiec. Nic co nie jest zgodne z interesem polityczno-gospodarczym Berlina, nie ma prawa się wydarzyć. „Deutschland, Deutschland über alles”.
Polityka klimatyczna UE odbywa się pod dyktando niemieckich kanclerzy, którzy na straży swoich interesów postawili szefową KE – byłą minister „rozbrojenia” Bundesrepublik. Europejski zielony ład był cacy, dopóki uważali tak Niemcy. Gospodarka niemiecka odpowiada za 21% PKB UE oraz za 22% emisji na terenie UE (649 mln ton CO2 w 2025). Jej „marsz do Energiewende” czyli energetycznej neutralności, czemu służyć miał ścisły mariaż z Putinem, zderzył się bolesną rzeczywistością. Berlin w swojej polityce klimatycznej, którą narzucił UE, popełnił kilka strategicznych błędów.
Rosyjska pułapka
Niemcy wpadli w pułapkę gazową po napaści Rosji na Ukrainę, w której odcięci zostali od taniego paliwa, gwarantującego środki na transformację energetyczną. Wymuszone odejście od atomu spowodowało powrót do węgla, jako stabilizatora systemu. Kopalnie węgla brunatnego są rozbudowywane, zaś w okresach niekorzystnych dla funkcjonowania OZE, energetyka niemiecka jest „brudniejsza” niż polska. Nasi zachodni sąsiedzi nadal nie rozwiązali problemu sieci przesyłowych w osi północ, gdzie jest nadpodaż zielonej energii, południe gdzie rozlokowany jest przemysł energochłonny.
Niemcy emitują około 10,8 tony CO2 na mieszkańca(dane za 2023), co stawia ich w czołówce największych światowych emitentów zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i jednostkowym. W porównaniu z takimi krajami jak Francja, czy Szwecja, Berlin pozostaje w tyle w porównaniu tzw. wskaźnika intensywności emisji, liczonego od udziału wagowego CO2 do dolara wypracowanego PKB (0,3 kg CO2).
Emisje spadają nie z powodu transformacji, ale recesji gospodarki niemieckiej
Obecny kryzys energetyczny trwający od 2021 roku obnażył słabość strategii Berlina i brak jakiegokolwiek alternatywnego scenariusza. Zamiast deklarowanego rozwoju zielonej energii – Niemcy sprowadzają gaz LNG z całego świata i stracili wiarygodność lidera transformacji. Aby ratować sytuację sięgnięto po sprawdzone metody interwencjonizmu państwowego. Ucieczce przemysłu i likwidacji miejsc pracy (160 tys. w przemyśle w 2025), zapobiec mają gwarantowane ceny energii dla branż istotnych dla gospodarki. Od stycznia przemysł płaci za 1 MWh 50 euro i korzysta z ulg podatkowych. To prawie 40% mniej niż w Polsce.
Rząd niemiecki, tak długo stał na straży unijnej polityki klimatycznej, jak w swojej ocenie było to z korzyścią dla gospodarki niemieckiej. Do czasu jak roczna suma darmowych uprawnień i własnej emisji rządowej EUA pokrywały własne potrzeby, a niemiecki przemysł urządzeń OZE (Siemens, Enercon, Bosch) korzystał w europejskiej strategii zielonego ładu, nie było mowy o odchodzeniu z drogi energetycznej neutralności. Gdy straty przekroczyły korzyści, Berlin zmienił narrację wysyłając sygnał do Brukseli, że konieczne są zmiany w polityce klimatycznej UE. W marcu 2026 posiłkując się Francją i Włochami, jako statystami w przedstawieniu, kanclerz Friedrich Merz, zażądał do KE rewizji systemu handlu uprawnieniami ETS i wyznaczenia realistycznej ścieżki dochodzenia do ambitnych celów klimatycznych. Wywołało to udawane poruszenie i zaniepokojenie brukselskich elit.
Płonne nadzieje
Z drugiej strony spowodowało entuzjazm w krajach takich jak Polska, które do tej pory bezskutecznie podnosiły problem niszczenia europejskiej gospodarki wysokimi cenami energii. Rząd Donalda Tuska a za nim państwowe spółki energetyczne zaczęli liczyć ile to środków z opłat zostanie zaoszczędzonych i wróci do gospodarki (samo PGE wyszacowało oszczędności na 45 mld zł rocznie ). Pan Premier, jak twierdził, stanął wspólnie z Włochami na czele koalicji państw UE żądających głębokiej zmiany polityki Zielonego Ładu.
Ale kubeł zimnej wody przyszedł szybko. Na szczycie 19 marca br. Niemcy wycofali się ze swoich wcześniejszych zdecydowanych deklaracji, akceptując rozwiązania zaledwie rozmiękczające system ETS. Liczba darmowych uprawnień dla przemysłu ma nie być redukowana, zaś rozszerzanie systemu uprawnień na budownictwo i transport wstrzymane do 1 stycznia 2028. Przewodnicząca Ursula von der Leyen zobowiązała się do lipca 2026 dokonać przeglądu regulacji klimatycznych i zapewne zrobi to w ścisłym uzgodnieniu z administracją niemiecką.
Szczyt brukselski z marca pokazał dobitnie, że jakakolwiek koalicja niezadowolonych z polityki UE, niezależnie od tego czy to dotyczy klimatu, gospodarki czy obronności, nie ma szans powodzenia w swoich działaniach. Premier Meloni otrzymała nauczkę, zaś Donald Tusk z podkulonym ogonem musiał po raz kolejny zaakceptować, przywództwo Berlina. To Niemcy kreują dzisiaj politykę UE, rekompensując sobie kompleks utraty znaczenia w polityce globalnej. Będą działać jedynie tam gdzie jest to korzystne dla niemieckiego państwa i gospodarki. Dlatego Kanclerz Merz udał się do Donalda Trumpa, wykorzystując jego słaby okres i poprosił o zdjęcie sankcji z rosyjskiego gazu i ropy. I nie ma tu żadnego znaczenia solidarność europejska z Ukrainą. „Deutschland, Deutschland über alles”.
FOT. Wikimedia.Commons.